Feb
29
1. Etapy reformy polskiego prawa podatkowego:
a/ okres destrukcji – lata 1989 – 1991
- destabilizacja podatkowych dochodów finansów publicznych + częściowy demontaż istniejącego systemu podatkowego;
- podjęte inicjatywy ustawodawcze nie zostały zrealizowane
b/ okres tworzenia materialnego prawa podatkowego w zakresie dochodów budżetu państwa – lata 1992- 1995; wprowadzono:
- pod. dochodowy od os. fizycznych (1.I.1992)
- pod. dochodowy od os. prawnych (1.I.1992)
- pod. od towarów i usług oraz pod. akcyzowy (5.V.1993)
- odrębne opodatkowanie towarów importowych (od 1992, ustawowo od 1.I.1994)
- banderolowanie wyrobów akcyzowych (ustawa 1.I.1994)
- ryczałtowy podatek dochodowy od osób fizycznych od ewidencjonowanych przychodów dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w mniejszym wymiarze (1.I.1994)
- powszechne ulgi inwestycyjne w podatkach dochodowych z tytułu nakładów w podmiotach gospodarczych
- wysoka dynamika dochodów budżetu państwa,
- systematyczny spadek deficytu budżetowego,
- wysoki realny przyrost dochodów budżetowych
c/ tworzenie części ogólnej prawa podatkowego – lata 1996-1997
- unikatowe zasady rejestracji i identyfikacji podatników (1.I.1996)
- ustawowe uregulowanie statusu doradztwa podatkowego (1.I.1997)
- wprowadzenie części ogólnej prawa podatkowgo Ordynacja Podatkowa 1.I.1998
- częściowa destrukcja stworzonego już systemu podatkowego (demontaż ulg inwestycyjnych)
- brak przedłużenia podatku importowego, zaniechano wprowadzenia podatku katastralnego oraz zwrotów podatku od towarów i usług w przypadku turystycznego wywozu towarów
Feb
9
1. Część prawa finansowego – gałąź prawa publicznego
- wyodrębnienie ze względu na przedmiot regulacji: podatek, a także opłaty i niepodatkowe należności budżetu
- prawa podatkowe: wszystkie akty normatywne regulujące te instytucje + prawa i obowiązki podatników, płatników i inkasentów oraz ich następców prawnopodatkowych oraz osób trzecich odpowiadających za ich zobowiązania + regulujące kompetencje i uprawnienia organów podatkowych i organów wykonujących kontrolę podatkową
2. Źródła współczesnego pr.pod:
- Konstytucja
- ustawy
- ratyfikowane umowy międzynarodowe
- rozporządzenia
- akty prawa miejscowego na danym terenie
3. Struktura pr.pod:
- część ogólna prawnomaterialna
- proceduralne prawo podatkowe
- materialne prawo podatkowe
4. Konstytucja 2 kwietnia 1997 - bezpośrednie przepisy dotyczące podatków:
a/ obywatelski obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych (w tym podatków)
b/ wyłączność ustawy w zakresie:
- nakładania podatków i innych danin
- określania podmiotu, przedmiotu i stawek podatkowych
- określania zasad przyznawania ulg i umorzeń
- określenia kategorii podmiotów zwolnionych od podatku
5. Trzy nurty interpretacji pr.pod:
a/ nurt oficjalny – oficjalna wykładnia dokonywana przez ministra finansów lub organy podatkowe wynika z potrzeby minimalizacji ryzyka interpretacyjnego podatników + jednolitość stosowania prawa org. podatkowych i kontrolnych
- popularyzacja oficjalnych stanowisk w piśmiennictwie i massmediach
b/ niezależna interpretacja prawa w piśmiennictwie naukowym, nie obciążonym lobbingiem grup nacisku lub wpływem interpretacji urzędowej
c/ sądowa interpretacja pr.pod. – powstaje najpóźniej, bo przewlekłe postępowanie sądowe, często problemy prawne są już nieaktualne
- dużo wewnętrznych sprzeczności
6. Urzędowa interpretacja przez MF:
- okres przed- i powojenny to forma okólników i pism okólnych publikowanych przez MF
- ust. o zobowiązaniach podatkowych: podstawa wydawania to art.4
- stanowiska te nie wiążą podatników ani sądów w analogicznych sprawach wiążą organy, do których zostały skierowane;
- obecnie brak jakiejkolwiek jednolitości praktyki interpretacyjnej organów podatkowych
- urzędowa interpretacja pr.pod ma charakter ogólny i podlega ogłoszeniu w BSMF; Ord.pod. zobowiązuje MF do zapewnienia jednolitości stosowania pr.pod przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów i TK
7. Urzędowa interpretacja prawa przez organy podatkowe - w ramach postępowania podatkowego; nowy nurt to interpretacja pr.pod. w sprawach indywidualnych przed wszczęciem postępowania podatkowego – Ord.pod. zobowiązuje org.pod. do udzielania odpowiedzi interpretacyjnych, gdy nie toczy się jeszcze postępowanie
8. Judykatura podatkowa – NSA, SN i TK – cechy:
• wewnętrzne sprzeczności orzecznictwa
• długość procedury – historyczne znaczenie wyroków
• polityczny charakter niektórych problemów podatkowych w orzecznictwie TK
• błędy w orzecznictwie, bo niedostateczna znajomość prawa
• brak jasnej hierarchii oraz niezależność TK, SN, ale i poszczególnych oddziałów NSA
9. Zasady interpretacji przepisów prawa podatkowego:
- nadrzędny charakter wykładni formalno-dogmatycznej (gramatycznej)
- wykładnia celowościowa, gdy gramatyczna nie jest jednoznaczna – rzeczywisty, a nie domniemany cel przepisu
- inne rodzaje wykładni
- zakaz stosowania analogii przy określaniu podmiotu, przedmiotu oraz stawek podatkowych
- zakaz rozszerzającej interpretacji przepisów określających obowiązki podatników
- zakaz rozszerzającej interpretacji uprawnień podatkowych, zwłaszcza ulg i zwolnień, zwrotu podatku
- kompletny i zupełny charakter interpretacji pod uwagę wszystkie obowiązujące przepisy, niedopuszczalne jest pomijanie niektórych
- posiłkowe traktowanie w toku wykładni oficjalnych stanowisk MF i organów podatkowych oraz wyroków
10. Pozorne problemy pr.pod:
- koncentracja pracodawcy na pozafiskalnych funkcjach podatków
- rozwój niepieniężnych sposobów wygasania zobowiązań podatkowych (budżet uzyskuje majątki, wierzytelności, ale nie pieniądze – niska efektywność pr.pod.)
- możliwie największa autonomia org.pod. – “regionalizm” praktyki podatkowej powoduje utratę kontroli i odpowiedzialności MF za pobór podatków
- postulat “decentralizacji interpretacyjnej” – swoboda i niejasny stan kompetencyjny daje pole niepewności, korupcji, nieformalnym powiązaniom lobbingowym
- polityczny charakter orzecznictwa sądowego – odseparowanie
- przewlekłość procedur kontrolnych, wymiarowych i egzekucyjnych (nieuzyskanie planowanych dochodów)
11. Unikanie pr.pod. – legalne działania powodujące złagodzenie lub uniknięcie ciężarów podatkowych nie mogą być napiętnowane i podlegają ochronie prawnej – prawo to należy do racjonalnego modelu pr.pod.; naruszające przepisy powinny być zwalczane